|
يك جنگ كودكانه!
| |||
رضا آشفته: نمايش”دو متر در دو متر جنگ” در ابعادي جهان شمول به جنگ و ضديت با جنگ ميپردازد، بديهي است كه حميدرضا آذرنگ به عنوان نويسنده و نيما دهقان به عنوان كارگردان براي اولين بار در دنيا يك اثر ضدجنگ خلق نكردهاند اما آن چه از اين دو هنرمند جوان ايراني ميبينيم، به لحاظ كيفيت جزء آثار برجستهاي است كه در كشورمان با چنين مضموني خلق و اجرا شده است. حميدرضا آذرنگ در آثار قبلي خود نيز مانند”روزي روزگاري آبادان” و”اين كدام پنجشنبه است” استراتژي خود را در برابر مفهوم جنگ اعلام كرده بود، اما در آن دو اثر جغرافيا و محدوده خاصي را براي محتواي اثر تعيين ميكرد اما در”دو متر در دو متر جنگ” هيچ مرز و جغرافيايي براي آن تعيين نشده است. قرار است كه در يك وضعيت ساده و قابل فهم جنگ مورد بررسي قرار گيرد. بايد در اين موقعيت بسته و محدود زيبايي و زشتيهاي جنگ علني شود. چهار آدم كه دو به دو مقابل هم ايستادهاند، آن هم براي دو متر خاك نازنين! اين دو به فرمانده و سرباز تقسيم شدهاند و حالا بايد در چالش با يكديگر استراتژي قابل دركتري را براي برتري خود اعلام كنند. در حالي كه رفته رفته به اين نكته پي ميبرند بيهوده تقلا كردهاند تا خاك ديگري را تصاحب كنند. خاكي كه در نهايت جسد آنان را در خود ميبلعد و به نيستي آنها صحه ميگذارد. بازي با مفهوم جنگ آن هم در شكل و قالب طنز اهميت اثر را افزايش ميدهد. يك عده آدم كه نمونهاي از آدمهاي كل هستي هستند، بايد رو در روي هم قرار گيرند تا پاسخ گوي عدهاي قليل از جاه طلبان باشند. نيما دهقان ميزانسنهاي خود را بر پايه تفكر بازيهاي كودكانه پيش ميبرد. او ميداند كه تمسخر كردنِ جنگ به شكل جدي نتيجه خوبي ندارد، بايد با خنداندن همه چيز را از پايه و ريشه رو كرد. جنگ در تمام دورهها و مكانها نكوهش شده است اما جاه طلبان هرازگاهي جنگهاي خونين در دنيا راه مياندازند و البته هميشه هم جزء شكست و نابودي چيز ديگري عايدشان نخواهد شد. براي آن كه اين بازيهاي نابرابر هيچ گاه برندهاي نخواهد داشت، چون همه در هم تنيدهاند و جزء لاينفك هم هستند. نيما دهقان در يك مكان محدود تصويري بزرگ و ژرف از جنگ ميسازد. يك ميدان كه بيشتر شبيه رينگ بوكس است. كارگردان محدوده جنگ را از فضاي خاص تماشاگران كه ناظران واقعي جنگ در تمام دنيا هستند، جدا ميسازد. تماشاگران در دو سوي ميدان جنگ نشستهاند تا تقابل آدمهاي نمايش به موازات نگاههاي آدمهاي خارج از ميدان جنگ پيش برود. همه تنشها به نرمي و بازي گوشانه در همين فضاي محدود شكل ميگيرد. فانتزي ملايمي بر ناملايمات جنگ سيطره مييابد تا همه چيز رنگ غيرواقعي به خود بگيرد. كارگردان بر آن بوده تا با شيرين جلوه دادن خطرهاي ناشي از جنگ با يك پارادوكس محكم تماشاچي را ميخكوب كند. حالا تماشاگر چارهاي جزء قبولاندن آن چه ميبينيد، بر خود ندارد. اين بازي از ابتدا با يك سري واژه مانند”تولد، كودكي، آموزش، ارتباط، زن و جنگ” شروع ميشود. جنگ را با عشق ميخواهند عوض كنند اما جنگ يا همان مرگ و نابودي بر افكار عمومي سيطره مييابد تا در دلِ يك رويارويي تراژيك و دردانگيز رخنه كند. ميزانسنها بر پايه تداعي تمثيلهايِ كودكانه و فانتزيگونه سر و سامان ميگيرد. بازيگران هيچ لحظه جدياي را تصوير نميكنند براي آن كه فضا و امكانات صحنهاي و اجرايي چنين فرصتي را از آنان ميگيرد. با اين تعابير بازيگران هم مجبورند از تخيل و تجسم خود براي برقراري ارتباطي دو سويه استفاده كنند. البته گاهي اين ارتباطات با تكيه بيش از حد به مراودات زباني از آن حس و حال تمثيلي خارج ميشود و پهلو به واقعيتهاي روزمره ميزند. شايد اين لحظات مانع از بروز افكار و تصاوير استعاري در حد اعلا شود و شايد هم چارهاي جزء اين نوع ارتباط برقرار كردن نبوده براي آن كه ضرباهنگ و پيش بردن نمايش نيز از ابزارهاي مهم رسيدن به يك هماهنگي دو سويه با تماشاگران است. شايد بداهه گوييها لازم بوده و واژگان خاصِ متن بايد قدري از حالت معمولي، مانند رفتارها و تصاوير نمايش دور ميماند. به هر تقدير با وجود اين لغزشها باز هم نمايش در ارتباط گرفتن با تماشاگر موفق نشان ميدهد. آن چه در پايان شكل ميگيرد، فضاي نمايش را از حالتِ معمول و كودكانه خارج ميسازد، چهار روح در شب مهتابي از بالا به جسدهاي خاك گرفته خود در روي زمين مينگرند. فضا كاملاً سورئال و فرا واقع گرايانه ميشود. گويي همه چيز از آن بالا مورد بازي و تمسخر واقع شده است. بنابراين منطق اجرايي نيز از پيدايش اين حركت تكميل ميشود. به عبارت بهتر از ابتدا قرار نبوده كه ماهيت اتفاقات آشكارا بر تماشاگر روشن شود بلكه ذره ذره همه اتفاقات به وقوع ميپيوندد تا در پايان دريابيم از بالا به پايين نگاه ميشده است. اين بيهودگي فقط از آن بالا بيشتر نمود عيني مييابد. سينا رازاني، فرزين صابوني، عليرضا محمدي و هدايت هاشمي نيز از اين فرصت طلايي براي بازيگوشيهاي كودكانه استفاده ميكنند. شايد در كمتر اثري اين قدر فرصت رها بودن براي هويت بخشي به درونيات خويش بيابند. همين رهايي در بازي و حسهاي آن نيز در حد بالايي نمود مييابد. حسِ پاياني فرزين صابوني از بودنِ يا نبودنِ مادرش بر زمين با تمامي حسهاي شادي بخش كليت اجرا متفاوت و از تمامي حسها تاثيرگذارتر است. | |||
.jpg)
+ نوشته شده توسط رضا آشفته در یکشنبه سی و یکم اردیبهشت 1385 و ساعت
6:15 PM |
.jpg)
سومين جشن بازيگر در اولين روز از هفته بزرگداشت »روز جهاني تئاتر« در ساعت 20 شنبه 9 ارديبهشتماه 85 در تالار اصلي تئاتر شهر با حضور هنرمندان تئاتر بهمنظور تقدير از برگزيدگان سال 84 و پيشكسوتان تئاتر برگزار شد. در ابتداي جشن بازيگر، جعفر والي )كارگردان تئاتر در دهههاي 30، 40، 50 و 60 شمسي( با حضور خود در صحنه و قرائت متن خوشامدگويي انجمن بازيگران خانه تئاتر آغاز سومين جشن بازيگر را اعلام كرد.
