|
تمرکززدايي و نخبه گرایی
| ||||
رضا آشفته: حمايت فعلي از تئاتر شهرستانها کافي نيست. آن چه به عنوان مقرري از طريق انجمنهاي نمايشي و ادارات کل و برخي ديگر از نهادها و سازمانهاي دولتي در اختيار علاقهمندان تئاتري در شهرستانها قرار ميگيرد تا بر پايه آن توليدات نمايشي براي عموم مردم عرضه شود، کافي نيست. چرا حمايت از تئاتر شهرستانها ضروري است؟ اين يک پرانتز يا جمله معترضه است که اگر بتوانيم برايش يک پاسخ معقول و معتدل و مستند و مستدل پيدا کنيم، تمام دردهاي تئاتر کشورمان را حل کردهايم. اولاً ضرورت بودن تئاتر در همه جاي ايران يک نياز بنيادين است که همه بر آن آگاه هستند. زماني يک جامعه با فرهنگ و بهنجار است که در مسير درست حرکت ميکند. اگر تئاتر و نمونههايي از اين دست که انسان ساز هستند، از زندگي ما حذف شوند، چه چيزهايي جايگزين آنها خواهند شد. حتماً کراک، شيشه، الکل، اکس، لااباليگري، قتل، دزدي و نمونههايي جناييتر از اين دست! تئاتر يک نياز و ضرورت فرهنگي است و شايد در همه جا هم جواب ندهد، اما در آن جايي که جواب داده است، بايد بيشتر تحت حمايت قرار گيرد. اگر امروز هزينه حمايت از تئاتر بالا برود، به تدريج از هزينه نگهداري مجرمان در زندانها کاسته خواهد شد. براي آن که با ايجاد فرهنگ و هنجارپذيري در جامعه، از ميزان جرم و جنايت نيز کاسته شده و ديگر نيازي به زندان و زندانبان نخواهد بود. تئاتر، فيلم کوتاه، ويدئو، تصويرگري، موسيقي و آواز، داستاننويسي و روزنامهنگاري، مجسمهسازي، هنرهاي اجرايي، فن بيان و گفتوگو، فلسفه و دين، شعر، مقالهنويسي و پژوهشگري، ابداعات و اختراعات و... از جمله راهکارهاي مثبتي است که جامعه را از خطرها و تهديدها و هشدارهاي احتمالي پاکسازي ميکند. ثانياً با استقرار تئاتر در شهرستانها تمرکززدايي و نخبهپروري رايج و گسترده خواهد شد. در ابتدا کشف نخبگان و مناطق نخبهپرور در زمينه تئاتر ضروري است تا با سرمايهگذاري در اين نقاط و براي اين قبيل از شخصيتها بتوان زودتر از موعد به نتايج قابل استناد رسيد. شهرهايي مانند شيراز، آبادان، گچساران، بجنورد، کرمانشاه، خمين، زاهدان و... تاکنون استعدادهاي درخشاني را در زمينه تئاتر به ما معرفي کردهاند. بنابراين حمايتهاي ضروري و کافي بايد از اين نقاط آغاز شود. در وهله اول برقراري نيازهاي سختافزاري و بعد نرمافزاري به اين ضرورت پاسخ درستتري خواهد داد. داير شدن يک يا چند سالن تئاتر بنا بر ميزان علاقهمندي و شور عمومي در حمايت از هنر تئاتر يک گام اوليه و موثر است. پيدا کردن نخبگان و استعدادهاي درخشان و حمايت از آنها به لحاظ آموزش و پرورش، تشکيل گروههاي تئاتري، بستن قرارداد و دادن حقوق مکفي به گروهها و هنرمندان، اجراي عمومي براي توليدات متناسب و مطلوب، اجرا در شهرهاي ديگر به عنوان نمونههاي برتر تئاتري به منظور گسترش هنر اصيل تئاتر در بين مردم و... از جمله مواردي است که در اين مسير راهگشا خواهند بود. دو نمونه امسال فرصتي دست داد تا با دو چهره شاخص تئاتري از دو شهر متفاوت آشنا شوم. نمونههايي که در صورت حمايت جدي و پر و بال گرفتن، ميتوان به آينده درخشان آنها اميدوار شد. اصغر خليلي با دو نمايش"خرمشهر 11 " و"زني با موهاي بلوند" و سعيد آلبوعبادي با نمايش"1417" دو هنرمند شاخص تئاتري کشورمان هستند و چندين سال تجربه و زحمت را در پرونده کاريشان ثبت کردهاند و امروز ميتوان نتايج اين اخلاص و پيگيري و علاقه را در آثارشان ديد. اصغر خليلي از اصفهان و آلبوعبادي از ماهشهر ثابت کردهاند که تئاتر، تهراني و شهرستاني نميشناسد. هر جايي که استعداد باشد، با فراهم شدن امکانات آموزشي و علمي پرورش اين استعدادها عملي خواهد شد. آن گاه نتيجه کاملاً چشمگير و پيگيرانه خواهد بود. مطمئناً نمونههاي ديگري از اين نوع استعدادهاي درخشان را در شهرهاي دور و نزديک ميتوان جويا شد. هر يک به نوعي تشنه آموختن و فراگيري تئاتر هستند تا به بهترين نحو ممکن درونيات خود را در صحنه متجلي کنند. اگر اين نمونههاي ناب و فرار زود کشف نشوند و مورد حمايت کافي قرار نگيرند، معلوم نيست که چه بلايي در انتظار آنان باشد و البته جامعه بيدار و هوشيار هميشه خواهان بهترينهاست. جالبتر اين که وقتي براي تئاتر و هنرهايي از اين دست هزينه شود، بازتاب آن به جامعه باز خواهد گشت. به تدريج سرمايهاي از طريق تئاتر به شکل چرخه اقتصادي خواهد شد که منبع درآمد عدهاي از افراد ميشود. به اين وسيله ديگر نبايد نگران سرمايهگذاريهاي کلان بود، اما در صورت هزينه نکردن براي تئاتر، شاهد بلايا و مصيبتهاي سنگيني خواهيم شد که هر چقدر هم براي خشکاندن آن سرمايهگذاري شود، باز هم در نقطه صفر خواهيم بود. ببينيد وضعيت مواد مخدر را که تحت هيچ شرايطي از بين رفتني نيست و امروز تهديدآميزتر هم شده است. در شهري مانند بجنورد، مرکز خراسان شمالي، استعدادهاي درخشاني هستند که قابليتهاي زيادي براي پرداختن به هنرهاي مختلف را دارند. در مقابل در اين شهر آمار زيادي از اعتياد هم سهم همين جوانان و استعدادهاي درخشان است. نبود امکانات، عدم برنامهريزي صحيح و کارآمد فرهنگي و عدم دلسوزيهاي ملي و ميهني ميتواند زمينهساز چنين وضعيت نامطلوبي باشد. چرا تئاتر نباشد؟! اگر تئاتر ميتواند مانع قوي و محکمي در آشنايي جوانان با فساد اجتماعي باشد، چرا نبايد از آن استفاده بهينه کرد. يعني خود تئاتر تبديل به ابزاري کارآمد و انساني خواهد شد که ما را در پيشبرد اهداف عاليه حمايت خواهد کرد. به عبارت بهتر حمايت از تئاتر، تبديل به حمايت از اهداف انساني جامعه خواهد شد. اين بازنگري و بازانديشي درست فرهنگي دستگير ما در تمام فرآيندهاي مطلوب خواهد بود. بنابراين کوتاهي و کژانديشي ما را در دايره غفلت مستتر کرده و زماني به خود ميآييم که بايد با نداي چه کنم، چه کنم؟! بر ندانم کاري خود بخنديم! امروزِ ما فرداي ماست، بايد قدر لحظهها را دانست و به حمايت درست و کافي از تئاتر به عنوان يک ابزار فرهنگي انديشيد. روزي يک نماينده محترم مجلس شوراي اسلامي گفته بود که مردم ما در نان شب ماندهاند، ما چرا بايد به تئاتر بينديشيم! در جواب آن وکيل ملت بايد گفت که در روزگار ما تئاتر از نان شب هم واجبتر است. اگر هم صاحب فرهنگ انساني باشند، آن وقت بهتر براي يافتن و استفاده از نان شب دوندگي خواهند کرد و به تدريج شکم و نان شب از افکار عمومي پاک خواهد شد. چون ماندن در مقولات مادي ما را در يک چرخه تاريک و تکراري گرفتار خواهد کرد. فرهنگ آرماني و سازگار با نيازهاي روحي و رواني آدمهاست که مسير درست اعتلاي اقتصادي را نيز ايجاد خواهد کرد. فرهنگ بنمايه و زير ساخت جامعه انساني است و اقتصاد رو بناست. انسانهاي با فرهنگ مطمئناً بهترين اقتصاد را براي خود مهيا ميکنند. در جامعه آغازين اسلامي، پيامبر(ص) بيش از هر چيزي به مساله فرهنگ پرداختهاند و آن گاه در سايهسار اقتصاد، اهداف فرهنگي تبليغ و گسترش يافتهاند. مطمئناً مسئله پيامبر(ص) در وهله اول اقتصاد نبوده است، چون پايه دين اقتصاد نيست. البته يک جامعه آرماني از اقتصاد هم غافل نميماند تا نابهنجاري از آن جامعه مبرا شود. بنابراين اقتصاد اسلامي نيز به منظور برقراري يک حکومت اسلامي تبيين شده است، اما در زمانه ما و به ويژه روزگاري که از همه سو با تهديدها و شبيخونهاي فرهنگي رو در رو شدهايم، حرف اول و آخر را فرهنگ خواهد زد و تئاتر يک ابزار کارآمد فرهنگي است. اگر حمايت از آن کافي نيست بايد به فکر بازانديشي اين مسئله مهم باشيم. | ||||
.jpg)
+ نوشته شده توسط رضا آشفته در چهارشنبه بیستم شهریور 1387 و ساعت
8:1 PM |
.jpg)
