رضا آشفته : هپروت ، ملکوت و سکوت ازخرمشهر، گلف از مسجد سلیمان و درخت سیب گناهکار نیست از ماهشهر به عنوان نمایشهای برتر دوازدهمین جشنواره ملی تئاتر مقاومت فتح خرمشهر معرفی شدند.
نعمت زمان پور از مسجدسلیمان برای کارگردانی نمایش گلف ، سعید آلبوعبادی از ماهشهر برای کارگردانی درخت سیب گناهکار نیست و فرهاد نژاد فرهانی کارگردان نمایش هپروت ، ملکوت و سکوت از خرمشهر به عنوان برترین کارگردانها انتخاب شدند.
3 اثر برگزیده جشنواره امسال، به دبیرخانه بیست و هشتمین جشنواره بینالمللی تئاترفجر معرفی میشوند تا یکی از آنها شانس حضور در این جشنواره را بیابد؛ ضمن آنکه هر 3 نمایش برگزیده این جشنواره، برای اجرای عمومیشان مورد حمایت مرکز هنرهای نمایشی قرار خواهند گرفت.
البته اين جشنواره نمي توانست به برآيندي در حد ملي ختم شود چون آثار باید با ضوابط بالاتری گزینش مي شدند تا در مجموع برآیندی مطلوب از جشنواره بر ذهن مخاطبان خطور کند. برای همین تئاتریهای خرمشهر که ده دوره جشنواره را به شکل منطقهای برگزار کردهاند، مدعی هستند که از این دو جشنواره آخری که عنوان ملی را با خود یدک میکشد زیاد راضی نیستند. متاسفانه آنها هنوز انتظاراتشان از برگزاری این جشنواره برآورده نشده است. البته داوران هم ضعف عمده را در متنهای غیرکارشناسانه و ضعیف میدیدند و توصیه کردند که نویسندگان در سال آینده متنهای بهتری را در اختیار جشنواره و گروههای اجرایی قرار دهند؛ هر چند در حوزه مقاومت قلم زدن بسیار سخت است.
حضور کارگردانهایی مانند سعید آلبو عبادی از ماهشهر و فرهاد نژادفرهانی از خرمشهر و نعمت زمانپور از مسجد سلیمان و موفقیت آمیز بودن آثارشان دلالت بر حضور پر رنگ استان خوزستان در جشنواره میکرد که دیگر شهرستانها و به ویژه تهرانیها اگر با چنین قدرتی در جشنواره حاضر میشدند، ما میتوانستیم بیشتر در یک جشنواره ملی قد علم کنیم.
دوازدهمین جشنواره ملی تئاتر مقاومت - فتح خرمشهر در 4 بخش مسابقه ، نمایشنامه نویسی ، میهمان و ویژه غزه برگزار شد.
افتتاحیه
مراسم افتتاحیه دوازدهمین جشنواره سراسری تئاتر مقاومت ـ فتح خرمشهرروز 28 ارديبهشت ماه در خرمشهر برگزار شد. این مراسم راس ساعت 16 از اسکله پل شهید جهانآرا آغاز شد و مهمانان جشنواره با حضور بر روی لنج، مسیر اروند رود را طی كردند. در ادامه، مراسم در مسجدجامع خرمشهر برگزار شد.
در این مراسم دکتر محمدحسین ایمانی معاون هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، حجتالاسلام عباس بسیخاسته مدیرکل اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی خوزستان و دبیر جشنواره و حسین پارسایی رئیس مرکز هنرهای نمایشی، سخنانی ایراد کردند و مراسم پاسداشت 4 هنرمند خوزستان، شامل اردشیر صالحپور، سعید بهروزی، مالک حدپورسراج و بدرالسادات برنجانی برگزارشد. همچنین از خانوادههای دو هنرمند فقید تئاتر خوزستان، بهمن عیوق و یوسف جوکار قدردانی شد.
جشنواره چرا بين المللي نشد
پیشتر و در جریان برگزاری یازدهمین جشنواره ملی تئاتر مقاومت – فتح خرمشهر مطرح شده بود که دوازدهمین دوره از این جشنواره به شکل بینالمللی برگزار خواهد شد و از همین رو، با انتشار فراخوانی از کلیه گروههای علاقمند خارجی که نمایشی با موضوع مقاومت تهیه و تولید کرده بودند، دعوت به عمل آمد. سرانجام کشورهای ترکیه، لبنان، کردستان عراق، انگلستان، افغانستان و فلسطین تمایل خود را با ارسال فیلم آثارشان نشان دادند. اما پس از بازبینی فیلمهای ارسالی، هیأت انتخاب بهدلیل ضعف جدی ساختار نمایشهای مذکور، ترجیح دادهشد که امسال نیز جشنواره به شکل ملی برگزار شود تا اینبار با تبلیغات گستردهتر، در جذب نمایشهای منسجم و خوش ساخت با موضوع مقاومت برای دوره سیزدهم اقدام کند. در این میان تنها نمایشی از حزبالله لبنان بود که نظر هیأت انتخاب را برای حضور در جشنواره دوازدهم جلب کرد که متأسفانه این نمایش نیز بهدلیل عدم آمادگی اعضای گروه و تداخل برنامههای بازیگرانش، از حضور در جشنواره بازماند.
نتایج مسابقه نمایشنامهنویسی
هیأت داوران مسابقه نمایشنامهنویسی متشکل از محمدامیر یاراحمدی، قدرتالله فتحی و حسین فرخی از میان 85 نمایشنامه متقاضی این بخش 5 نمایشنامه برگزیده خود را بدون اولویت به شرح زیر اعلام کرد:
1- "اتوبان سکوت" نوشته شهرام کرمی از تهران، 2- "اشک و آتش" نوشته سعید بهروزی از اهواز، 3- "در حال کندن پوست پیاز" نوشته آرمان طیران از شیراز، 4- "فرخنده" نوشته ابراهیم اطهری از ساری و 5- "ماه مهر از سال 60 " نوشته محمدباقر نباتیمقدم از اردبیل؛ ضمن آنکه 5 نمایشنامه دیگر نیز شایسته تقدیر شناخته شدند که عبارتند از:
1- "آراء" نوشته مهدی نصیری از تهران، 2- "از درون به برون" نوشته محمود ناظری از شیراز
3- "بنویس چیزی از قلم نیفتهها! " نوشته فرح آزادیان از شهرکرد، 4- "در یک لحظه اتفاق افتاد" نوشته کامران شهیلایی از کرمانشاه و 5- "مرثیهای برای خاک" نوشته مصطفی بوعذار از اهواز.
نویسندگان نمایشنامههای برگزیده مبلغ 10 میلیون ریال جایزه نقدی خود را تحت عنوان حمایت از چاپ اثر دریافت كردند و آثارشان توسط انتشارات نمایش به چاپ خواهد رسید.
نویسندگان نمایشنامههای شایسته تقدیر نیز مبلغ 3 میلیون ریال جایزه نقدی دریافت کردند.
بخش مسابقه
بر اساس اعلام هیأت بازبین دوازدهمین جشنواره ملی تئاتر مقاومت – فتح خرمشهر، اسامی 13 نمایش جهت حضور در بخش مسابقه این جشنواره اعلام شد.
نمایشهای "اشک و آتش" به کارگردانی سعید بهروزی از اهواز، "بچه آهوها گریه میکنند" به کارگردانی سیروس اسنقی از تهران، "خونه یادگار" به کارگردانی یونس صحرارو از قروه، "درخت سیب گناهکار نیست" به کارگردانی سعید آلبو عبادی از بندر ماهشهر، "دو چشم لیلا" به کارگردانی علی وطندوست از تهران، "دو مینو" به کارگردانی سیدعلی موسویان از تهران، "روایت غیر خطی کهنه سربازان جنگ جنب خطوط موازی" به کارگردانی حسین عبدالهی از فولادشهر، "سایه روشن رویا" به کارگردانی روزبه اختری از تهران، "شو چراغنه" به کارگردانی هادی وکیلی از تربت حیدریه، "گرای صفر درجه" به کارگردانی سعید اسفندیاری از تهران، "گلف" به کارگردانی نعمت زمانپور از مسجد سلیمان، "ما سه نفر" به کارگردانی مسعود رحیمپور از تهران و "هپروت، ملکوت، سکوت" به کارگردانی فرهاد نژادفرهانی از خرمشهر در بخش مسابقه دوازدهمین جشنواره ملی تئاتر مقاومت – فتح خرمشهر حضورداشتند.
هیأت انتخاب این جشنواره را طی دو مرحله و در دو بخش مسابقه و غزه، علی پویان، حمیدرضا افشار، حسین راضی، مریم معترف و هوشنگ هیهاوند تشکیل میدادند.
3 نمایش در بخش "غزه"
دو نمایش از تهران و یک نمایش از خرمشهر در بخش "غزه" دوازدهمین جشنواره ملی تئاتر مقاومت – فتح خرمشهر حضور داشتند.
نمایشهای "سه، دو یک، سکوت" به کارگردانی پیمان قریبپناه و "فانوسهای کور" به کارگردانی محمد بیریا از تهران، به همراه نمایش "ودیعه الشهداء" به کارگردانی عبداله حلیات از خرمشهر در بخش "غزه" دوازدهمین جشنواره ملی تئاتر مقاومت – فتح خرمشهر به اجرا درآمدند.
بخش مهمان
دو نمایش از حسین فرخی و احمد سلیمانی در بخش مهمان جشنواره حضور داشتند.
بر همین اساس، نمایشهای "آذر" تازهترین اثر حسین فرخی نوشته دکتر مهدی پوررضائیان از تهران و "یک دختر یک سرباز" به کارگردانی احمد سلیمانی به عنوان یکی از آثار موفق و کودکانه مرتبط با موضوع مقاومت از قم در بخش مهمان دوازدهمین جشنواره ملی تئاتر مقاومت – فتح خرمشهر حضور داشتند.
تالارهای میزبان جشنواره
تالارهای مهر و ثامنالائمه آبادان به همراه تالارهای نمایش فانوس، خلیجفارس، سینما نخل 1 و 2 شهر خرمشهر به عنوان تالارهای میزبان جشنواره تئاتر مقاومت معرفی و فعال شدند. جشنواره امسال هم به زعم خودش قوتهایی داشت و ضعفهایی. با آن که تالار خلیج فارس در خرمشهر تاسیس شده همچنان این شهر در داشتن تالار با کمبود روبروست و تالارهای سینما نخل 1و2 هم نمیتوانست گرهگشای این کمبود باشد. مگر در وحدت با شهر آبادان بخواهند تا حد زیادی بر این کمبود غلبه کنند.
هیأت داوران
علی نصیریان، محمدرضا خاکی و محمد جمالپور کار داوری آثار بخش مسابقه جشنواره تئاتر مقاومت را برعهده گرفتند.
درباره سه نمايش برگزيده
"هپروت، ملکوت، سکوت" کار فرهاد نژادفرهانی از خرمشهر بود. یک متن طنز که در برگیرنده شرایط واقعی و خیالی بود. تعدادی آدم عراقی که به عشق سفر به امام رضا و مشهد و ایرانیهای مشتاق برای حضور در حرم امام حسین و کربلا که در سرحدات این دو کشور به دلایلی معلق شده بودند اما روحشان در آسمان بال میگشاید تا به مراد دلشان برسند. با آن که متن کامل نبود اما بازیها و کارگردانیاش چشمگیر بودند و به همین دلیل هم در اختتامیه جوایزی در این خصوص گرفت.
در روز دوم مهدی نصيري، دوست و همكار منتقدم خوش شانسیاش را با دیدن نمایش"گلف" از مسجد سلیمان تا روز آخر حفظ کرد. نمایشی که بنا بر رای علی نصیریان، محمدرضا خاکی و محمد جمالپور هیات داوران دوازدهمین دوره جشنواره ملی تئاتر مقاومت فتح خرمشهر، روانه بیستوهشتمین جشنواره بینالمللی تئاتر فجر هم شد. این نمایش جایزه بازیگری زن، موسیقی و کارگردانی و تقدیر در زمینه متن را هم گرفت.
"درخت سیب گناهکار نیست" کار سعید آلبو عبادی از ماهشهر در این روز تقریبا خوش درخشید در کارگردانی و بازی و طراحی صحنه. این کار هم با استقبال داوران و هم تماشاگران روبرو شد. اما شباهتهای زیادی با کار پارسال آلبو عبادی به نام"1417" داشت و در عین حال حرف و حدیث خود را به دنبال داشت.
پزشکی ایرانی و اسیر در دست بعثیها باید در مقابل دوربینهای بیگانه اعتراف کند که جمهوری اسلامی افراد تحصیل کرده را به اجبار وادار به رفتن به جنگ میکند اما او تن به این خواسته نمیدهد. اما با کشته شدن پزشک زن آن مرد نظامی که با چنین هدفی با پزشک ارتباط گرفته علاقهمند و جنونزده میشود. در فضایی نسبتا چند خطی و مینیمالیستی همه چیز در خدمت روایتگری امروزیتر است تا تماشاگر بیحوصله از اتفاقات نشود. همین غیرمعمول برخورد کردن با مقوله جنگ تحمیلی ارزشمندی آثار آلبو عبادی را مضاعف میکند. متاسفانه این نمایش از جشنواره فجر محروم شد هر چند همانند کار قبلیاش پتانسیل حضور در فجر را داشت.
كتاب جشنواره
در حالي که دو روز به آغاز دوازدهمين جشنواره ملي مقاومت باقيمانده است، کتاب دوازدهمين جشنواره ملي مقاومت به سردبيري بابک فرجي منتشر شد.
اين کتاب که از سوي مرکز هنرهاي نمايشي و در 92 صفحه منتشر شد، شامل پيام محمدحسين صفارهرندي وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي ، پيام محمدحسين ايمانيخوشخو معاون هنري وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، پيام حسين پارسايي رئيس مرکز هنرهاي نمايشي و پيام عباس بسيخاسته دبير جشنواره و مديرکل اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي استان خوزستان بود.در ديگر بخشهاي اين کتاب معرفي گروههاي شرکتکننده در بخش مسابقه صحنه، بخش مهمان، بخش غزه و برگزيدگان مسابقه نمايشنامهنويسي آمد. همچنين در اين کتاب داوران جشنواره در بخشهاي بازخواني، بازبيني، مسابقه صحنه و نمايشنامهنويسي معرفي شد. بخشهاي بزرگداشت، پاسداشت، نمايشنامهنويسي، يادمان، مروري بر نمايشهاي دوره پيشين و مروري بر برگزاري جشنواره مقاومت از ديگر عناوين ذکر شده اين کتاب بود.
بولتن
در بولتن امسال من و مهدي نصيري مثل پارسال نقد و يادداشت مي نوشتيم و مدير هنري اش فرشاد آل خميس بود و سردبيرش هم محمدرضا خالقي زاده . شب ها در فضاي بولتن در كنار همكاران اهوازيمان مشق هاي خود را مي نوشتيم و آنها را در اختيار خانم خديجه حسن زاده حروف چين مي گذاشتيم . از پارسال فقط محمدرضا خالقي زاده در مقام سردبير و مريم باقري خبرنگار و محمد شيرازي ويراستار حضور داشتند كه به اين جمع خانم ها مرثا شيري علي و مهرنوش دژم اضافه شده بودند . در ميان عكاسان هم علي سلطاني تهراني و برادرش نيما ديده مي شدند كه علي يكي از عكاسان به نام خوزستان و كشورمان است. سيد علي موسوي نژاد هم از عكاسان سال گذشته بود. تمام سعي مان اين بود كه مطلوب باشيم و اما در خبرنويسي كم آورديم.
اختتاميه
مراسم اختتاميه جشنواره تئاتر مقاومت با حضور معاون هنري وزير ارشاد، ايمانيخوشخو و مدير کل هنرهاي نمايشي، حسين پارسايي جمعه اول خردادماه در سالن خليج فارس خرمشهر برگزار شد.
در ابتداي اين مراسم عباس بسيخاسته، دبير اين دوره از جشنواره به ايراد سخنراني پرداخت. وي متني را درباره تمام نمايشهاي اجرا شده در جشنواره قرائت كرد و در پايان از تمام برگزاركنندگان اين دوره از جشنواره تشكر كرد.
در ادامه اين مراسم نمايش هفت كودك يهودي به كارگرداني مريم معترف اجرا شد. حسين پارسايي مدير کل هنرهاي نمايشي نيز در اين بخش خرمشهر را سرزميني پر از خاطرات شورانگيز براي نسل خود دانست و گفت: اين سرزمين غريبي است و تاريخ و واقعه کربلا به نوعي در آن تکرار شده است. خوشحالم که جشنواره بزرگ مقاومت سير صعودي خود را از منطقهاي به سراسري و بينالمللي طي ميکند و چهرههاي جوان و خلاق هنر و پاسدار ارزهاي دفاع مقدس در آن حضور دارند.
وي تأکيد کرد: يکي از افتخارات دوران خدمت بنده در تئاتر اين است که ديگر قلب تئاتر و رخدادهاي مهم تئاتر در تهران نميتپد و هر آشيانهاي برافراشته ميشود خانه امني براي تئاتر است. ديگر حصاري براي تئاتر در کار نيست و تئاتر از پايتخت به نقاط ديگر کشور ميرود و هر کجا که سفر کنيد نظير اين سالنها و قدرشناسيها وجود دارد. ايجاد دبيرخانه دائمي جشنواره تئاتر مقاومت نيز مرهون تلاش هنرمندان تئاتر خرمشهر است.
در بخش نهايي و پاياني مراسم اختتاميه دوازدهمين جشنواره سراسري تئاتر مقاومت ـ فتح خرمشهر نيز علي نصيريان به نمايندگي از هيئت داوران به ذکر چند نکته پرداخت و گفت: کار در جشنوارههاي موضوعي به دليل محدود بودن چارچوبها سخت است. مقاومت و دفاع خرمشهر يک عظمت و شکوه خاص خود را دارد که نزديک شدن به آن با زبان هنر دشوار است. از اين رو جشنواره هم بايد کمي از حس معصوميت، صداقت و مظلوميت اين اتفاق بزرگ را در خود داشته باشد.
وي به جوانان تئاتر حاضر در جشنواره توصيه کرد: در زمينه متون نمايشي که بنياد ساخت يک نمايش است. در اين جشنواره با ضعف مواجه هستيم که البته معضلي در تئاتر ايران است. جوانان تئاتري بايد از کتب و گفتگوهاي ميداني درباره مقاومت الهام گرفته و آثار جديتري براي جشنوارههاي آينده تئاتر مقاومت توليد کنند. بايد در کنار جشنواره جلسات نقد و بررسي برگزار شود تا جوانان به تبادل اطلاعات و تجربيات با يکديگر بپردازند.
نصيريان افزود: خواستار تمهيدات بيشتري از طرف مديران تئاتري و فرهنگي استان خوزستان و شهر خرمشهر براي تبليغات و فراهم کردن امکانات مناسب براي جشنواره جهت برقراري بيشتر ارتباط با مردم و مخاطبان هستم تا شاهد حضور بيشتر و بهتر مردم در اين جشنواره باشيم.
جوايز بخش مسابقه نمايشنامهنويسي مقاومت ـ فتح خرمشهر اهدا شد و شهرام کرمي براي "طومار سکوت"، سعيد بهروزي براي "اشک و آتش"، آرمان طيران براي "در حال کندن پوست پياز"، ابراهيم اطهري براي "فرخنده" و محمدباقر نباتيمقدم براي "ماه مهر از سال 60" لوح تقدير و يک ميليون تومان جايزه نقدي دريافت کردند.
تقدير از خانواده بهمن عيوق و يوسف جوکار دو هنرمند فقيد تئاتر خرمشهر و همچنين تقدير از عبدالرضا حياتي از برنامههاي ويژه اين مراسم بود. حياتي در اين قسمت از مراسم گفت: هر وقت به خرمشهر ميآيم به خاطر غربتش، شهدايش و کوچههايش هنوز ترکش خوردهاش بغض ميکنم. در شهر تقدير ميشوم که بايد از شهدا، مردم و کوچه ترکش خوردهاش تقدير شود، از اين بابت شرمندهام. در آزادسازي خرمشهر بال فرشتگان را ديدم که زير پاي رزمندگان پهن بود.
در بخش اهداي جوايز، سعيد آلبوعبادي براي نمايش "درخت سيب گناهکار نيست" جايزه بهترين طراحي صحنه را دريافت کرد و ضمن تقدير از مهدي حسني آهنگساز "شوچراغنه"، جايزه موسيقي برگزيده به مهرانگيز فلاوند و اردوان زارعي براي نمايش "گلف" رسيد.
در بخش بازيگري نوجوان ضمن تقدير از عباس و سعيد نجات فرماني براي نمايش "هپروت، ملکوت، سکوت"، جايزه برگزيده بازيگري نوجوان به سوده صدري براي "بچه آهوها گريه ميکنند" اهدا شد.
در بخش بازيگري مرد جشنواره ضمن تقدير از علي برجي بازيگر "دومينو"، آرمين ميرزايي بازيگر "درخت سيب گناهکار نيست"، محمد حسنزاده بازيگر "شوچراغنه"، فرهاد نجات فرماني بازيگر "هپروت، ملکوت، سکوت" و حشمتاله قاسمي بازيگر "اشک و آتش"، جايزه برگزيده بازيگري مرد جشنواره دوازدهم تئاتر مقاومت به صورت مشترک به مرتضي شاهکرم بازيگر "هپروت، ملکوت، سکوت" و عليرضا مهران بازيگر "دومينو" اهدا شد.
در بخش بازيگري زن ضمن تقدير از روناک قاسمي بازيگر "درخت سيب گناهکار نيست"، زهرا مزرعه بازيگر "اشک و آتش"، صفورا کاظمي بازيگر "دومينو" و راحيل رستميان بازيگر "سايه روشن رويا" جايزه بازيگر زن برگزيده جشنواره به صورت مشترک به بدرالسادات برنجاني بازيگر "اشک و آتش" و نسيبه افرا بازيگر "گلف" رسيد.
در بخش نمايشنامه نويسي هيئت داوران تنها از نعمت زمانپور نويسنده "گلف" تقدير کرد و در اين بخش برگزيدهاي نداشت. در بخش کارگرداني نيز ضمن تقدير از سعيد آلبو عبادي کارگردان "درخت سيب گناهکار نيست" و نعمت زمانپور کارگردان "گلف" جايزه برگزيده کارگرداني را به فرهاد نجات فرماني کارگردان "هپروت، ملکوت، سکوت" اهدا کرد.
هيئت داوران سه نمايش "هپروت، ملکوت، سکوت"، "درخت سيب گناهکار نيست" و "گلف" را براي حمايت از اجراي عمومي در شهرستان خود به اداره کل هنرهاي نمايشي وزارت ارشاد معرفي کرد و نمايش "گلف" را مشروط به ارتقاء سطحي کيفي اثر به دبيرخانه بيست و هشتمين جشنواره بينالمللي تئاتر فجر معرفي کرد.
